عدالت و احسان

عدالت و احسان

در این فایل صوتی در رابطه با عدالت و احسان صحبت می کنیم. هر دو از صفات خداوند هستند. که اگر ما بتونیم اینها رو درک کنیم و در زندگیمون پیاده کنیم، واقعاً خیلی جاها نتیجه کارمونو می بینیم و اون شرایط به بهترین نحو ممکن حل میشه و پیش میره. عدالت یعنی چی؟ عدالت یعنی اینکه انسان بیاد یک موضوعی رو طبق عدالت یا قانون، یا طبق هر چیزی که هست، بیاد ببینه عدالت چی حکم می کنه و بیاد اون کارو انجام بده. خیلی هم کار خوبیه.

احسان چیه؟ احسان یک پله بالاتر از عدالت واقعیه. یعنی عدالت واقعی رو فرض کنید مثل فرض کنید اینه که اون عقربه عدالت شما از صفر تا صد، روی پنجاه باشه، این میشه عدالت و شما دقیقاً وسط رو گرفتی. و این کاملاً کار درستی هست و خیلی هم خوبه. ولی احسان درجه اش بالاتر میره و میره روی هفتاد و هشتاد. مثلاً شما یک کاری رو فراتر از انتظار انجام میدی که توی انگلیسی بهش میگن: اکسترومایل. یعنی اون مایل اضافی رو طی کنی. یعنی یک ذره بیشتر از اون حدی که توقع هست، عدالت باشه، اون میشه احسان.

حالا مثال هاشو که بگم، بیشتر متوجه میشید. مثلاً فرض کنید در روابط عاشقانه (روابط زوجین) یکی از طرفین یک اشتباهی می کنه. یک اشتباه کاملاً فاحش، مشخص و دیگه صد در صد مشخصه که همسر شما این اشتباه رو کرده و کاملاً صد در صد هم حق با شماست و خودش هم می دونه که اشتباه کرده. حالا این اتفاق افتاده دیگه! مثلاً یک اشتباهی کرده و یک نتیجه بدی رو به بار آورده. عدالت چی حکم می کنه اینجا؟ طبق عدالت میگید: شما این کارو کردید، شاید خیلی به خودشون حق بدن که عصبانی بشن و سرش داد بزنن و سرزنشش کنن و بگن: چرا این کارو کردی و… این میشه عدالت و کسی هم نمی تونه بگه: چرا تو عصبانی شدی!

و بگی: خوب این کارو کرد و من عصبانی شدم. فرض کنید یک واکنشی نشون بده که کاملاً حق به جانب باشه و هر کس هم از بیرون نگاه کنه، بگه: به خدا حق داره. همسرش همچین اشتباه بدی رو کرده و باعث شده که ایشون این عکس العمل بد رو نشون بده و تموم شد. ولی توی همین شرایط، احسان چیه؟ که انسان بخواد از روی احسان عمل کنه؟ اینه که می بینه که من اینجا این رفتار بدو داشته باشم یا باهاش تلافی کنم، یا باهاش قهر کنم یا دعوا کنم، احسان میگه: من این کارو نمی کنم. ولی می گذرم از این اشتباهی که کرده. این میشه احسان و انسان یک پله بالاتر از سطح عدالت قرار می گیره.

یا مثال دیگرش مثلاً در کسب و کار، فردی مثلاً یک ضرر مالی به دیگری زده. عدالت اینجا چی رو حکم می کنه؟ می تونه بره طبق قانون اقدام کنه و بگه: تا ریال آخرش رو باید پس بدی. مخصوصاً اگر فردی که اون ضرر رو زده، در موقعیت ضعیف تری باشه و یک اشتباهی کرده. اشتباه. نه اینکه کسی بیاد کلاه برداری کنه. فرض کنیم اشتباه کرده، یک معامله اشتباه، یک تلفن اشتباه رو انجام داده و باعث شده اوستاش ضرر کنه. یک قیمت اشتباه رو به یکی داده و اشتباه کرده. عدالت اینه که میگه: خوب شما این کارو کردی، اینقدر به من ضرر زدی و من میام از حقوقت کم می کنم. و عدالت هم همینه.

فرض کنید توی مغازه چینی فروشی، شاگرد دستش می خوره و می شکنه. اوستاش میگه: خوب شکست و خورد شد، من از حقوقت کم می کنم. این میشه عدالت و هیچکس هم نمی تونه بگه چرا. ولی یک پله بالاتر اینه که شکست که شکست! اتفاقیه که افتاده. من احسان می کنم و سعی می کنم که خودمو به این صفت خدا نزدیک کنم. چون خداوند در عین حالی که عدالت داره، احسان هم داره. اونوقت خداوند نتیجه احسان رو توی زندگی انسان خودش جبران می کنه.

موارد خیلی زیادی هست. مثلاً شما رفتید رستوران. مسؤل رستوران یا کسی که میاد غذا سفارش می گیره، یه اشتباهی می کنه، مثلاً سوپ رو می ریزه روی پای شما. یه اشتباهی کرد. مثلاً غذا رو اشتباه آورد. خوب عدالت اینه که قشنگ بیای طبق قانون شلوغش کنی و دقیقاً حقتو تا ریال آخر بگیری، ولی یه جایی میشه که مثلاً غذا رو اشتباه آورده، ولی شما از روی احسان عمل می کنی. خودش هم متأسف و ناراحته. می تونی بگی: اگر برات امکان داره، بگی: اشکال نداره. من این غذا رو می خورم. حالا که اینو آوردی، همینو اگر مشکلی نباشه، می تونم بخورم و اون فرد رو شاد می کنی.

این مطلب هم عالی و مفیده:  احترام به پدر و مادر و ارتقای روح

مثال می زنم البته. اینها مثال هایی توی زمینه های  مختلف هست. همین که انسان توی ذهنش، توی هر شرایطی این دو تا صفت توی ذهنش باشه. صفت عدالت و صفت احسان که از روی کدوم بخوام رفتار کنم؟ معمولاً اگر از روی احسان، انسان رفتار کنه و با نیت خدایی این کارو انجام بده و بگه: خدایا من به خاطر تو برای اینکه به صفت احسان تو نزدیک بشم، بالاخره من خلیفه تو روی زمین هستم. باید هر چقدر که می تونم این صفات تو رو جذب کنم توی وجودم و توی زندگیم پیاده کنم. اگر از روی احسان عمل کنم، احتملاً بیشتر به تو نزدیک میشم. پس دیگه خودت می دونی. من به خاطر رضای تو این کارو انجام میدم. برای نزدیک شدن به تو. اینکه میگن: قربه الی الله. یعنی نزدیک شدن به خدا. یعنی من خودم رو به اون صفت و نوع رفتاری که خدا می کنه، نزدیک کنم.

حالا خدا که رفتار نمی کنه. منظور اینه که اون صفت یا اون اسم یا هر چیزی که در ذات خدا هست. مثلاً من خودم رو به احسان خداوند نزدیک کنم. و خیلی جالبه که یکی از اساتید می گفت: ما اومدیم توی این دنیا که هر چه بیشتر اسامی خدا رو توی زندگیمون پیاده کنیم و اون اسم ها رو جذب کنیم و پیاده کنیم. مثلاً سخاوت، مهربانی، احسان، هر چه بیشتر. یعنی وقتی انسان میره اون دنیا پیش درگاه خدا، یکی از مهمترین چیزهایی که از او می پرسن اینه که چند تا اسم آوردی؟ کدوم یکی از اسم ها یا صفات خدا رو توی دنمیا تونستی پیاده کنی؟ اینجا بیا رو کن و ما طبق اون به حساب کتابت رسیدگی می کنیم.

طرف می تونه بگه: من کلی بخشندگی کردم. صفت جود و سخا و بخشش خدا رو روش کار کردم. یکی دیگه میگه: من روی سریع الرضا بودن خدا اینکه خدا زود رضایت میده. یکی دیگه میگه: من روی احسان کار کردم، روی عدالت کار کردم و روی همه چیز کار کردم. هر چه بیشتر انسان سعی کنه اینها رو توی زندگیش پیاده کنه، اون طرف توی قیامت خیلی جاش بهتره و مسیرش راحت تر طی میشه و توی همین دنیا هم خیلی انسان بهتر می تونه زندگی کنه. و اصلاً حال خیلی خوبی بهش دست میده.

فرض کنید گارسون اومده و می بینی که غذای اشتباه آورده. شما می بخشیش و از روی احسان میگی: اشکال نداره. اون چقدر خوشحال میشه! چقدر حال خودتون خوب میشه! چقدر احساس عزت نفسی به انسان دست میده و شاید اون غذا خیلی بیشتر بهت بجسبه. و خدا جای دیگر توی زندگی برات جبران می کنه. خود این تبدیل عدالت، یعنی از عدالت به سمت احسان رفتن، خودش نوعی استحاله کردنه. استحاله یک صفت اخلاقیه. عدالت خیلی خوبه، ولی ما متعالی ترش می کنیم و میاریمش روی احسان. ارتقاش میدیم و درجشو بالا میاریم و روی احسان میاریمش.

و اینه که میگیم: مس به طلا، استحاله، تبدیل، تعالی. توی همه زمینه های زندگی میشه اینها رو پیاده کرد. حالا نمیگیم عدالت مس و احسان طلاست! نه. عدالت صفت بسیار عالی خداست. کسی که عدالت نداره، ببین چقدر ظالمه و تجاوزکار حساب میشه. همون عدالت داشتن خیلی عالیه. ولی متعالی ترش، استحاله شده اش و ارتقا یافته اش میشه احسان. و از روی احسان و گذشت و بخشش و جود و سخا رفتار کردن.

فایل صوتی عدالت و احسان را دانلود کنید.

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا تمایل ورود به این بحث را دارید؟
اگر تمایل دارید، شرکت کنید!

دیدگاهتان را بنویسید